ไข้หวัดใหญ่ โรคที่มากับการเปลี่ยนแปลงของฤดูกาล

ไข้หวัดใหญ่ เป็นโรคติดเชื้อระบบทางเดินหายใจที่พบได้บ่อย โดยเฉพาะในช่วงที่มีการเปลี่ยนแปลงของสภาพอากาศ แม้หลายคนอาจมองเป็นเพียงโรคธรรมดา แต่แท้จริงแล้วสามารถก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้ โดยเฉพาะในกลุ่มเสี่ยง เช่น เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่มีโรคประจำตัว ในแต่ละปีมีผู้ป่วยและเสียชีวิตจากไข้หวัดใหญ่และภาวะแทรกซ้อนเป็นจำนวนมาก ทำให้เกิดผลกระทบทั้งต่อสุขภาพ เศรษฐกิจ และสังคม

การทำความเข้าใจเกี่ยวกับโรคไข้หวัดใหญ่ ทั้งในแง่ของอาการ การป้องกัน และการรักษา จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการช่วยลดความเสี่ยงและผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น 

ไข้หวัดใหญ่ คืออะไร

โรคที่มีการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ พบบ่อยในฤดูฝน (มิถุนายน-ตุลาคม) และฤดูหนาว (มกราคม-มีนาคม) ของทุกปี อาการของโรคจะมีตั้งแต่อาการเล็กน้อยไปจนถึงอาการที่รุนแรงและเสียชีวิตได้

ไข้หวัดใหญ่ กับ ไข้หวัดธรรมดา แตกต่างกันอย่างไร 

เกิดจากเชื้อไวรัสต่างชนิดกัน และมีความรุนแรงแตกต่างกัน โดย ไข้หวัดใหญ่ เกิดจากการติดเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ (Influenza virus) ส่วน ไข้หวัดธรรมดา เกิดจากเชื้อไวรัสชนิดอื่นๆ เช่น rhinovirus, adenovirus เป็นต้น ซึ่งไข้หวัดใหญ่มักจะมีอาการรุนแรงกว่าไข้หวัดธรรมดา และอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้

ไข้หวัดใหญ่ในคนมีกี่สายพันธุ์

ไข้หวัดใหญ่ในคนมีทั้งหมด 3 สายพันธุ์ คือ A, B และ C แต่มีเพียงสายพันธุ์ A และ B ที่มีการระบาดโดยทั่วไป สายพันธุ์ A ที่พบบ่อย ได้แก่ H1N1 และ H3N2 มักก่อให้เกิดอาการรุนแรง ส่วนสายพันธุ์ B แบ่งเป็น Victoria และ Yamagata มักมีอาการไม่รุนแรงเท่าสายพันธุ์ A 

ไข้หวัดใหญ่ติดต่อได้อย่างไร

ไข้หวัดใหญ่ติดต่อจากการสัมผัสละอองฝอยจากการไอและการจาม เชื้อไวรัสจะอยู่ในเสมหะ น้ำมูก และน้ำลาย ผู้ติดเชื้อจะเริ่มแสดงอาการภายใน 1-4 วันหลังได้รับเชื้อ 

อาการของโรคและกลุ่มเสี่ยงเป็นอย่างไร

อาการของโรคแตกต่างกันตามช่วงวัย ในเด็กโตและวัยรุ่นมักมีไข้สูงเฉียบพลัน หนาวสั่น ปวดเมื่อยตามตัว โดยเฉพาะบริเวณหลัง ต้นแขน และต้นขา มีน้ำมูกใส คัดจมูก ไอแห้ง เจ็บคอ และเบื่ออาหาร ส่วนในเด็กเล็กอาจมีอาการท้องเสีย คลื่นไส้อาเจียน และชักจากไข้สูง

กลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง ได้แก่

• หญิงตั้งครรภ์
• เด็กเล็กอายุ 6 เดือนถึง 2 ปี
• ผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป
• ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง เช่น โรคปอด หอบหืด โรคหัวใจ เบาหวาน
• ผู้ที่มีน้ำหนักตั้งแต่ 100 กิโลกรัม หรือดัชนีมวลกายตั้งแต่ 35

การรักษาและการป้องกัน

โรคไข้หวัดใหญ่สามารถหายได้เอง หากมีอาการไม่รุนแรงสามารถดูแลรักษาตามอาการที่บ้าน เช่น ใช้ยาลดไข้ หากมีน้ำมูกให้ใช้ยาลดน้ำมูกและยาละลายเสมหะ ดื่มน้ำมากๆ และพักผ่อนให้เพียงพอ สำหรับผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงอาจต้องใช้ยาต้านไวรัสโอลเซลทามิเวียร์ และในกรณีที่มีอาการรุนแรงอาจจำเป็นต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล

– วิธีป้องกันทำได้อย่างไร 

• หลีกเลี่ยงการใกล้ชิดผู้ป่วย หรือหากจำเป็นควรปิดปาก จมูกด้วยหน้ากากอนามัย
• หลีกเลี่ยงการอยู่ในสถานที่ที่มีผู้คนแออัด และอากาศถ่ายเทไม่ดี
• หมั่นล้างมือด้วยน้ำและสบู่ หรือใช้แอลกอฮอล์เจลทำความสะอาดมือ 
• ไม่ใช้ของส่วนตัวร่วมกับผู้อื่น
• ฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ประจำปี โดยเฉพาะผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยง 

ปัจจุบัน กรมควบคุมโรคและสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ให้บริการฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ฟรีสำหรับประชาชนกลุ่มเสี่ยงทุกสิทธิการรักษา ซึ่งวัคซีนจะครอบคลุมสายพันธุ์ที่ระบาดตามคำแนะนำขององค์การอนามัยโลก