เข้าสู่ช่วงหน้าฝนแล้ว ในฤดูนี้เป็นช่วงที่ต้องระมัดระวังโรคไข้เลือดออกเป็นพิเศษ เพราะเป็นช่วงที่ยุงลายชอบออกมาหากิน และมีแหล่งน้ำขังให้วางไข่อยู่มาก
ไข้เลือดออกคืออะไร?
ไข้เลือดออก เป็นโรคที่เกิดจากไวรัสเดงกี่ โดยมียุงลายเป็นพานะนำโรค ในประเทศไทยพบครั้งแรกในปี พ.ศ. 2501 ปัจจุบันยังคงเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญ
ยุงลายที่เป็นตัวการสำคัญ:
- ยุงลายบ้าน (พบบ่อยที่สุด) และยุงลายสวน
- สายพันธุ์ที่อันตรายที่สุดคือ Aedes Aegypti
- เป็นยุงเพศเมียที่หากินในเวลากลางวัน
- ชอบวางไข่ในน้ำนิ่งที่ค่อนข้างสะอาด
- เชื้อไวรัสอยู่ในตัวยุงได้ตลอดชีวิต (1-2 เดือน)
ใครเสี่ยงมากที่สุด?
ไข้เลือดออก มักแพร่ระบาดในช่วงเดือนพฤษภาคม-กันยายน ซึ่งอยู่ในช่วงฤดูฝน พบได้ในเด็กและผู้ใหญ่ โดยกลุ่มอายุที่เสี่ยงสูง ได่แก่
- เด็กอายุ 5-9 ปี (มากที่สุด)
- เด็กอายุ 10-14 ปี
- เด็กแรกเกิดถึง 4 ปี
- วัยรุ่นและผู้ใหญ่ 15 ปีขึ้นไป
อาการที่ต้องระวัง
อาการเบื้องต้น (หลังติดเชื้อ 5-8 วัน)
- ไข้สูงถึง 40 องศาเซลเซียส
- ปวดศีรษะและปวดรอบดวงตา
- ปวดข้อและกล้ามเนื้อรุนแรง (เหมือนกระดูกหัก)
- คลื่นไส้ อาเจียน
- ต่อมน้ำเหลืองโต
- ผื่นแดงและคัน
อาการอันตราย ที่ต้องรีบพบแพทย์ทันที
- ปวดท้องรุนแรง
- หายใจหอบเหนื่อย
- อาเจียนต่อเนื่อง หรืออาเจียนเป็นเลือด
- ถ่ายเป็นเลือด
- มือเท้าเย็น ผิวซีด
- กระหายน้ำมาก
- ชีพจรเบา หรือช็อค
4 ระดับความรุนแรง
ระดับ 1: ไข้สูง ยังไม่มีจุดเลือดออก → ดูแลที่บ้านได้ (เช็ดตัว ดื่มน้ำเยอะๆ)
ระดับ 2: มีจุดเลือดออก → ถ้าทานอาหารและดื่มน้ำได้ยังอยู่บ้านได้
ระดับ 3: ชีพจรเบาและเร็ว มือเท้าเย็น หน้าซีด → รีบพบแพทย์
ระดับ 4: ความดันเลือดตกมาก ช็อค → รีบส่งโรงพยาบาลทันที
ช่วงอันตราย
วันที่ 2-7 หลังไข้เริ่มลง เป็นช่วงที่อันตรายที่สุด เพราะอาจเกิดภาวะช็อคหรือเสียชีวิตได้
การป้องกันที่ดีที่สุด
หลีกเลี่ยงการถูกยุงกัด:
- กำจัดแหล่งน้ำขัง เช่น ที่รับน้ำฝน กระถางต้นไม้ ยางรถเก่า
- ใส่เสื้อแขนยาว กางเกงยาว
- ใช้ยาไล่ยุง มุ้งกันยุง
วัคซีนไข้เลือดออก:
- เหมาะสำหรับผู้ที่เคยเป็นไข้เลือดออกมาก่อน
- ช่วยลดการติดเชื้อซ้ำและลดอาการรุนแรง
การรักษา
- เช็ดตัวลดไข้ ดื่มน้ำบ่อยๆ
- ให้ยาลดไข้พาราเซตามอล เท่านั้น
- ห้ามให้แอสไพริน หรือบูเฟน (จะทำให้เกล็ดเลือดทำงานผิดปกติ)
- พบแพทย์ เมื่อรู้สึกมีอาการไม่ปกติ จะช่วยลดภาวะแทรกซ้อน
ข้อพึงระวัง !
- การติดเชื้อครั้งที่สองมักรุนแรงกว่าครั้งแรก โดยเฉพาะถ้าติดคนละสายพันธุ์
- ไข้เลือดออกรักษาได้ผลดี ถ้าได้รับการวินิจฉัยและรักษาตั้งแต่เริ่มต้น
- อย่าปล่อยให้อาการแย่ลง รีบพบแพทย์เมื่อสงสัย
..การป้องกันดีกว่าการรักษาเสมอ ในช่วงฤดูฝนแบบนี้ ควรสังเกตบริเวณรอบบ้าน ทำลายแหล่งเพาะพันธุ์ยุงลาย เช่น ปิดฝาภาชนะที่มีน้ำขัง หมั่นเปลี่ยนน้ำในภาชนะทุกสัปดาห์ คว่ำภาชนะที่ไม่ใช้ไม่ให้น้ำขังได้ กลบหลุมบ่อรอบบ้านที่อาจมีน้ำขัง รวมทั้งหลีกเลี่ยงพื้นที่ที่มียุงชุกชุม
