จากกรณีที่ดาราพิธีกร ป๋อ ณัฐวุฒิ สะกิดใจ ได้อออกมาเล่าถึงอาการของภรรยา เอ๋ พรทิพย์ ที่ป่วยจากสาเหตุส่วนหนึ่งคือการได้รับผลกระทบจากฝุ่น PM2.5 ซึ่งไปกระตุ้นให้ยีน EGFR ที่พบในคนเอเชียกลายพันธุ์ และนำไปสู่การเกิดเซลล์มะเร็งปอดนั้น
นพ.เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราช นครราชสีมา ได้ให้ความรู้ผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัว “หมอเจด” เกี่ยวกับ 10 เรื่องสำคัญที่ทุกคนควรทราบเกี่ยวกับ มะเร็งปอด โดยสรุปดังนี้
1. ไม่สูบบุหรี่ก็เป็นมะเร็งปอดได้
หลายคนเข้าใจผิดว่าเฉพาะคนสูบบุหรี่เท่านั้นที่จะเป็นมะเร็งปอด ความจริงแล้วคนที่ไม่เคยสูบบุหรี่เลยก็สามารถป่วยเป็นมะเร็งปอดได้ โดยสาเหตุหลักมาจากการสูดควันบุหรี่มือสอง นอกจากนี้ บุหรี่ไฟฟ้าและพอตที่คิดว่าปลอดภัยกว่าก็ยังคงเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งปอดได้เช่นกัน
2. การเอกซเรย์ธรรมดาอาจไม่เพียงพอ
การตรวจเอกซเรย์ปอดแบบธรรมดาอาจไม่สามารถตรวจพบมะเร็งปอดในระยะเริ่มต้นได้ เนื่องจากก้อนมะเร็งอาจมีขนาดเล็กเกินไป หรือถูกบดบังด้วยเงาของหัวใจ การตรวจด้วย Low-dose CT จึงเป็นวิธีที่แม่นยำกว่า แต่ในประเทศไทยยังไม่ได้มีการให้บริการตรวจแบบนี้อย่างทั่วถึง
3. มะเร็งปอดมักไม่มีอาการในระยะแรก
มะเร็งปอดเป็นโรคที่มักไม่แสดงอาการใด ๆ จนกว่าจะลุกลามมาก เมื่อมีอาการแล้วมักจะเป็นอาการไอเรื้อรัง หลายคนที่เคยป่วยโควิด-19 อาจเข้าใจผิดว่าเป็นอาการหลังโควิด ในขณะที่ความจริงแล้วอาจเป็นมะเร็งปอดระยะ 3 หรือ 4 แล้ว
4. อาการเตือนภัยที่ต้องรีบตรวจ
หากมีอาการไอเรื้อรัง เสียงแหบ หรือน้ำหนักลดอย่างรวดเร็ว ควรรีบไปพบแพทย์ทันที เพราะหากโชคดีอาจเป็นเพียงโรควัณโรคปอดที่รักษาได้ แต่หากโชคร้ายอาจเป็นมะเร็งปอดที่ต้องรักษาด่วน
5. ฝุ่น PM2.5 และควันในบ้านเป็นตัวเสี่ยง
ฝุ่น PM2.5 และควันจากการทำอาหารในบ้านสามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งปอดได้ สิ่งสำคัญคือแม้ไม่เห็นควันก็ไม่ได้หมายความว่าฝุ่น PM2.5 จะอยู่ในระดับปลอดภัย ดังนั้นเมื่อต้องออกนอกบ้านควรสวมหน้ากากอนามัยเป็นประจำ
6. มะเร็งปอดเป็นสาเหตุการตายอันดับต้น ๆ ของคนไทย
ปัจจุบันมะเร็งปอดเป็นมะเร็งอันดับ 2 ที่พบมากในคนไทย เนื่องจากปัญหาฝุ่น PM2.5 ที่เป็นปัญหาสำคัญอย่างต่อเนื่อง
7. การตรวจคัดกรองช่วยให้รักษาหายได้
การตรวจคัดกรองเร็วสามารถช่วยให้การรักษามีประสิทธิภาพมากขึ้น แม้ว่าการตรวจ Low-dose CT จะเป็นวิธีที่ดีที่สุด แต่หากไม่สามารถทำได้ การเอกซเรย์ธรรมดายังดีกว่าไม่ตรวจเลย
8. ผู้หญิงที่ไม่สูบบุหรี่ก็เสี่ยงได้
ผู้หญิงที่ไม่เคยสูบบุหรี่เลยก็สามารถเป็นมะเร็งปอดได้ โดยเฉพาะคนที่อาศัยในเมืองใหญ่ สาเหตุหนึ่งอาจมาจากการสูดควันบุหรี่มือสองจากคนใกล้ชิด นอกจากนี้มลพิษในเมืองก็แย่กว่าพื้นที่นอกเมืองหรือชานเมือง
9. 5 สิ่งในบ้านที่เพิ่มความเสี่ยง
สิ่งต่าง ๆ ในบ้านที่อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อมะเร็งปอด ได้แก่:
- ควันธูป
- ควันจากการทอดอาหาร
- น้ำหอมปรับอากาศ
- สเปรย์ทำความสะอาด
- ฝุ่นที่สะสมในเครื่องปรับอากาศ
10. อย่ารอให้คนดังเป็นก่อน แล้วค่อยดูแลตัวเอง
ปอดของทุกคนล้วนมีความสำคัญเท่าเทียมกัน เราต่างมีคนที่รักและมีคนที่รักเรา การดูแลสุขภาพตัวเองจึงเป็นสิ่งที่ควรทำตั้งแต่วันนี้ ไม่ควรรอให้มีข่าวของคนดังป่วยแล้วจึงหันมาใส่ใจสุขภาพ
..มะเร็งปอดเป็นโรคที่ป้องกันได้ การรู้จักปัจจัยเสี่ยง การตรวจคัดกรอง และการดูแลสุขภาพอย่างเหมาะสม จะช่วยลดความเสี่ยงและเพิ่มโอกาสในการรักษา อย่าลืมว่าสุขภาพของเราสำคัญที่สุด และการป้องกันดีกว่าการรักษาเสมอ
