สูบพอต! ผลร้ายต่อสมองระยะยาว-เสี่ยงซึมเศร้า

เตือนภัย! บุหรี่ไฟฟ้าแฝงร้ายในรูปแบบขนม ของเล่น

เด็กไทย 4 ใน 10 เคยลอง ถูกหลอกให้คิดว่าปลอดภัย ด้านผู้เชี่ยวชาญเผยการติดเร็วกว่าบุหรี่ธรรมดา ส่งผลร้ายต่อสมองระยะยาว

จากผลสำรวจปี 2565 โดยกรมควบคุมโรค และ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล องค์การอนามัยโลกประจำประเทศไทย และศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคแห่งสหรัฐอเมริกา พบว่า เด็กไทยสูบบุหรี่ไฟฟ้าเพิ่มขึ้น 5.3 เท่า คือ จาก 3.3% ในปี 2558 เป็น 17.6% ในปี 2565 นอกจากนี้ยังมีรายงานระบุว่า ในโรงเรียนประถมศึกษาพบเด็กนักเรียน 4 คนใน 10 คน เคยลองสูบบุหรี่ไฟฟ้า และน่าวิตกคือนักเรียนหญิงสูบมากกว่าชาย แม้รัฐบาลไทยจะห้ามนำเข้าและจำหน่ายตั้งแต่ปี 2557-2558 และมีโทษปรับ 5,000 บาทสำหรับผู้สูบในที่สาธารณะ แต่ยังพบการจำหน่ายอย่างแพร่หลายผ่านช่องทางออนไลน์

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นายแพทย์วิชช์ เกษมทรัพย์ จากโรงพยาบาลรามาธิบดี เผยว่า ปัจจุบันมีรายงานการวิจัยบ่งชี้อันตรายของบุหรี่ไฟฟ้านับพันชิ้น พบการเพิ่มโอกาสของโรคหัวใจ โรคมะเร็ง และโรคปอดอักเสบรุนแรง

ลักษณะของบุหรี่ไฟฟ้า

บุหรี่ไฟฟ้า หรือพอต เป็นอุปกรณ์สูบบุหรี่ชนิดหนึ่ง ประกอบด้วยแบตเตอรี่ซึ่งเป็นตัวทำความร้อน ทำให้น้ำยาในบุหรี่กลายเป็นไอระเหย ที่ประกอบไปด้วยสารนิโคตินและสารเสพติดอื่นๆ ที่ส่งผลเสียต่อสุขภาพ นอกจากนี้ยังมีโลหะหนัก ฝุ่นขนาดเล็กกว่า pm 2.5 รวมถึงมีสารปรุงแต่งกลิ่น รส หลอกล่อให้เด็กๆ ตกเป็นเหยื่อ

ปริมาณนิโคตินในบุหรี่ไฟฟ้ามีเท่ากับบุหรี่ทั่วไป ถึง 20 มวน สารนิโคตินนั้น มีผลทำให้หงุดหงิดง่าย ปวดหัว อารมณ์แปรปรวน วิตกกังวล เรียนหนังสือไม่รู้เรื่อง นอกจากนี้ สารเสพติดเหล่านี้ยังกระตุ้นระบบประสาทส่วนกลาง เพิ่มความดันโลหิตและอัตราการเต้นของหัวใจ รวมถึงเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดมะเร็งปอด และโรคเกี่ยวกับทางเดินหายใจ

บุหรี่ไฟฟ้าถูกออกแบบให้หลอกลวงโดยทำเป็นรูปตุ๊กตา ของเล่น ปากกา แฟลชไดรฟ์ มีสีสันสดใส และกลิ่นหอมหวานมากกว่า 16,000 กลิ่น เช่น ลูกกวาด ช็อกโกแลต นม ทำให้เด็กเข้าใจผิดว่าไม่อันตราย

ทำไมเด็กติดง่ายกว่าผู้ใหญ่?

สมองมนุษย์พัฒนาต่อเนื่องจนอายุ 25 ปี เด็กจึงติดนิโคตินได้ง่ายกว่า นิโคตินเข้าสู่สมองภายใน 8-10 วินาที กระตุ้นสารโดปามีนทำให้เกิดความสุข แต่เมื่อหยุดสูบ 30 นาที จะกระวนกระวาย วิตกกังวล ขาดสมาธิ ผู้เชี่ยวชาญเปรียบเทียบว่า นิโคตินมีผลเสพติดเทียบเท่าเฮโรอีน และหากวัยรุ่นเสพติดนิโคติน โอกาสเลิกตลอดชีวิตมีเพียง 3 ใน 10 คนเท่านั้น

อันตรายต่อสุขภาพ

– ผลกระทบทันที ได้แก่ ไอ หอบเหนื่อย เจ็บหน้าอก ปวดศีรษะ เวียนหัว คลื่นไส้ ปวดท้อง นอนไม่หลับ และอาจเกิดโรค EVALI (ปอดอักเสบเฉียบพลันอันตรายถึงชีวิต)

– ผลกระทบระยะยาวต่อสมอง ทำให้สมาธิสั้น ความจำแย่ เรียนไม่รู้เรื่อง และเพิ่มความเสี่ยงภาวะซึมเศร้าสองเท่า

– ควันบุหรี่ไฟฟ้าไม่ใช่เพียงไอน้ำหอม แต่มีโลหะหนัก สารก่อมะเร็ง และ PM2.5 คนรอบข้างที่สูดดมโดยไม่ตั้งใจก็ได้รับอันตรายเช่นกัน

อันตรายพิเศษสำหรับเด็กเล็ก

หากเด็กเล็กดื่มน้ำยาบุหรี่ไฟฟ้าโดยเผลอ อาจหยุดหายใจ หัวใจหยุดเต้น และเสียชีวิตภายใน 15 นาที

สัญญาณเตือนที่ควรสังเกต

หากเพื่อนหรือคนในครอบครัวมีของแปลกๆ ที่ดูเหมือนปากกา ของเล่น มีกลิ่นหอมหวานติดตัว แอบทำอะไรในที่ลับตา หงุดหงิดง่าย อารมณ์แปรปรวน ไอบ่อย หายใจไม่สะดวก หรือมีเงินหาย ของหาย ให้สังเกตและช่วยเหลือ