ภาวะม่านตาอักเสบ หรือ Uveitis คือการอักเสบของ ม่านตา (uvea) ซึ่งเป็นเนื้อเยื่อชั้นกลางของลูกตา ประกอบด้วยส่วนสำคัญ 3 ส่วน ได้แก่ ม่านตา (iris), เนื้อเยื่อซิลิอารี (ciliary body) และ คอรอยด์ (choroid) เมื่อส่วนใดส่วนหนึ่งของม่านตาเกิดการอักเสบ จะส่งผลกระทบต่อการมองเห็น และหากปล่อยทิ้งไว้ อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้
สาเหตุของการอักเสบ
ภาวะม่านตาอักเสบสามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ บางครั้งไม่สามารถระบุสาเหตุที่แน่ชัดได้ แต่โดยทั่วไปแล้วมักเกี่ยวข้องกับ:
- โรคภูมิต้านตนเอง (Autoimmune diseases) เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด เช่น โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์, โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง หรือโรคลูปัส ซึ่งระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายหันมาโจมตีเนื้อเยื่อของตัวเอง
- การติดเชื้อ เช่น การติดเชื้อไวรัส (เริม, งูสวัด), แบคทีเรีย (วัณโรค) หรือเชื้อรา (ฮิสโตพลาสโมซิส)
- การบาดเจ็บที่ดวงตา เช่น การถูกกระแทก หรือการผ่าตัดตา
- สารพิษ เช่น การสัมผัสกับสารเคมีที่เป็นอันตราย
- โรคมะเร็งบางชนิด เช่น มะเร็งต่อมน้ำเหลืองที่อาจลามมายังดวงตา
ลีกษณะอาการที่สังเกตได้
อาการของภาวะม่านตาอักเสบอาจแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับตำแหน่งและระดับความรุนแรงของการอักเสบ แต่โดยทั่วไปจะพบอาการดังนี้:
- ตาแดง และมีอาการปวด มักไม่มีขี้ตา
- ตาแพ้แสง
- การมองเห็นลดลง หรือภาพเบลอ
- มีจุดลอยไปมา ในการมองเห็น
- ในบางกรณี อาจไม่มีอาการปวด แต่จะมีการมองเห็นที่ผิดปกติ
วิธีการรักษา
การรักษาภาวะม่านตาอักเสบมีจุดประสงค์หลักคือ ลดการอักเสบ และ ป้องกันภาวะแทรกซ้อน โดยแพทย์จะพิจารณาจากสาเหตุและความรุนแรงของโรค
- ยาหยอดตา มักใช้ยาหยอดตาสเตียรอยด์เพื่อลดการอักเสบ
- ยาชนิดรับประทานหรือฉีด หากการอักเสบรุนแรง แพทย์อาจให้ยาสเตียรอยด์ชนิดรับประทาน หรือฉีดยาเข้าตาหรือบริเวณรอบดวงตา
- การรักษาตามสาเหตุ หากเกิดจากการติดเชื้อ แพทย์จะให้ยาปฏิชีวนะหรือยาต้านไวรัสร่วมด้วย
วิธีป้องกัน
ภาวะม่านตาอักเสบไม่สามารถป้องกันได้โดยตรง เนื่องจากส่วนใหญ่มักไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด แต่สามารถลดความเสี่ยงและป้องกันการลุกลามได้ ดังนี้
- ดูแลสุขภาพดวงตา ใส่แว่นกันแดดเพื่อป้องกันรังสียูวี และสวมอุปกรณ์ป้องกันดวงตาเมื่อทำกิจกรรมที่มีความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บ
- รักษาโรคประจำตัว หากมีโรคภูมิต้านตนเอง ควรควบคุมอาการของโรคให้อยู่ในภาวะปกติ เพื่อลดโอกาสที่โรคจะลุกลามมายังดวงตา
- เข้ารับการตรวจตาเป็นประจำ การตรวจสุขภาพตาเป็นประจำอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง จะช่วยให้สามารถตรวจพบความผิดปกติได้ตั้งแต่เนิ่นๆ และได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที
เมื่อมีอาการของภาวะม่านตาอักเสบ เช่น ตาแดง ปวดตา แพ้แสง หรือ การมองเห็นลดลง สิ่งสำคัญที่สุดคือ ควรรีบไปพบจักษุแพทย์ทันที เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาอย่างถูกต้อง การหมั่นไปตรวจตากับจักษุแพทย์เป็นประจำทุกปี ก็จะสามารถช่วยตรวจหาอาการที่จะบ่งชี้ว่าเป็นโรคม่านตาอักเสบได้ และหากพบอาการของภาวะม่านตาอักเสบ อย่าปล่อยทิ้งไว้อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง เช่น ต้อกระจก ต้อหิน หรือจอประสาทตาบวม ซึ่งอาจทำให้สูญเสียการมองเห็นได้
