ศิริราชยกระดับตรวจยีนมะเร็ง เจาะเลือดแทนตัดชิ้นเนื้อ มุ่งสู่ศูนย์กลางอาเซียน

จากแนวคิด “การรักษามะเร็งแบบมุ่งเป้า” (Targeted Therapy) ที่ริเริ่มโดยกุมารศัลยแพทย์ชาวอเมริกันเมื่อกว่าครึ่งศตวรรษก่อน และใช้เวลาพัฒนาต่อมากว่า 3 ทศวรรษจนเริ่มมีการใช้ยาจริงในผู้ป่วย วันนี้การบำบัด “โรคมะเร็งกลายพันธุ์” ได้ก้าวล้ำไปสู่การดูแลลึกระดับยีน เพื่อการรักษาที่แม่นยำและตรงจุดที่สุด

ศาสตราจารย์ นายแพทย์มานพ พิทักษ์ภากร หัวหน้าศูนย์วิจัยเป็นเลิศด้านการแพทย์แม่นยำ ศูนย์จีโนมิกส์ศิริราช คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล เปิดเผยถึงความก้าวหน้าครั้งสำคัญของศูนย์ฯ ซึ่งการันตีด้วยมาตรฐานห้องปฏิบัติการทางการแพทย์ ISO 15189 มานานนับทศวรรษว่า ปัจจุบันศูนย์ฯ กำลังขยายศักยภาพจากที่รองรับผู้ป่วยอยู่ราว 2,000 ราย ให้เพิ่มขึ้นเป็น 3,000 ราย ภายใน 2 ปีข้างหน้า เพื่อก้าวสู่การเป็น “ศูนย์บริการระดับชาติ” เต็มรูปแบบ

ทำไมต้องตรวจยีนก่อนรักษามะเร็ง?

การตรวจยีนในห้องปฏิบัติการกลายเป็น “กุญแจสำคัญ” ก่อนที่แพทย์จะเลือกใช้ยารักษามะเร็งแบบมุ่งเป้าที่มีมากกว่า 30 ชนิดในปัจจุบัน ข้อดีคือยาเหล่านี้จะเข้าไปทำลายเฉพาะเซลล์มะเร็ง ส่งผลข้างเคียงต่อเซลล์ปกติในร่างกายน้อยมาก

ข้อควรระวัง: แม้จะเป็นการรักษาที่ตรงจุด แต่เซลล์มะเร็งมีความสามารถในการกลายพันธุ์จนอาจดื้อยา หรือมีโอกาสกลับมาเป็นซ้ำสูง หากขาดการวางแผนการรักษาก่อนเริ่มต้นที่ดีพอ

จุดเด่นที่ทำให้ศูนย์จีโนมิกส์ศิริราชแตกต่างจากห้องปฏิบัติการทั่วไป คือ การให้บริการที่ครบวงจร ในขณะที่แล็บทั่วไปทำได้เพียงตรวจชิ้นเนื้อและรายงานผลเป็นเอกสาร แต่ที่ศิริราชมีทีมผู้เชี่ยวชาญคอยให้คำปรึกษาเชิงลึกแก่ผู้ป่วยและครอบครัวอย่างใกล้ชิด

นวัตกรรมเด่น: เจาะเลือดตรวจยีน ไม่ต้องตัดชิ้นเนื้อ

ล่าสุดศูนย์จีโนมิกส์ศิริราชได้นำเทคโนโลยีระดับโลกมาเปิดให้บริการแก่คนไทย นั่นคือ “การตรวจยีนมะเร็งจากเลือดโดยตรง (Liquid Biopsy)” โดยที่ผู้ป่วยไม่ต้องเจ็บตัวจากการผ่าตัดหรือเจาะเซาะชิ้นเนื้อ ซึ่งช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยมะเร็งได้อย่างมหาศาล และถือเป็นความภาคภูมิใจในฐานะ “ปัญญาของแผ่นดิน” ของมหาวิทยาลัยมหิดล

ปัจจุบันศูนย์ฯ ไม่เพียงแต่ให้บริการตรวจยีนแก่ภาคประชาชนเท่านั้น แต่ยังรองรับสิ่งส่งตรวจจากเครือข่ายโรงพยาบาลทั่วประเทศ พร้อมทั้งสนับสนุนข้อมูลยีนเพื่อการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีการรักษามะเร็งในอนาคต

ศ.นพ.มานพ กล่าวทิ้งท้ายว่า หากได้รับการสนับสนุนในการวางระบบโลจิสติกส์การขนส่งสิ่งส่งตรวจที่มีประสิทธิภาพและเป็นระบบมากขึ้น ศูนย์จีโนมิกส์ศิริราชจะสามารถขยายขีดความสามารถการบริการไปสู่ระดับโลก โดยปักหมุดเริ่มต้นที่การเป็นศูนย์กลาง (Hub) ในภูมิภาคอาเซียนได้อย่างแน่นอน

แหล่งข้อมูลอ้างอิง: ศูนย์วิจัยเป็นเลิศด้านการแพทย์แม่นยำ ศูนย์จีโนมิกส์ศิริราช คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล