ช่วงที่เกิดน้ำท่วมขังเป็นเวลานานข้ามวัน ประชาชนต้องเผชิญกับความเสี่ยงด้านสุขภาพหลายประการ ทั้งจากน้ำและสิ่งปนเปื้อน อาหารและน้ำดื่มที่ไม่สะอาด รวมถึงความชื้นและสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเจริญเติบโตของเชื้อโรค นอกจากนี้ ผู้ที่มีโรคประจำตัวและต้องใช้ยาเป็นประจำยังมีความเสี่ยงที่จะขาดยา ยาเสื่อมสภาพ เปียกน้ำ ดังนั้น การดูแลสุขภาพและการจัดการยาอย่างเหมาะสมในช่วงน้ำท่วมจึงเป็นเรื่องสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม
ดร.ภก.นิลสุวรรณ ลีลารัศมี ประธานมูลนิธิสภาเภสัชกรรม เปิดเผยว่า การดูแลสุขภาพในช่วงน้ำท่วมขัง ควรเริ่มจากการหลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำท่วมโดยไม่จำเป็น โดยเฉพาะผู้สูงอายุ เด็กเล็ก และผู้ที่มีบาดแผลหรือโรคประจำตัว หากจำเป็นต้องเดินลุยน้ำ ควรสวมรองเท้าบูทหรือรองเท้าที่สามารถป้องกันน้ำและสิ่งสกปรกได้ ควรล้างมือด้วยสบู่และน้ำสะอาดหลังสัมผัสน้ำท่วมทุกครั้ง เนื่องจากน้ำท่วมขังอาจปนเปื้อนเชื้อแบคทีเรีย สารเคมี และสิ่งสกปรกต่าง ๆ ซึ่งอาจทำให้เกิดโรคผิวหนัง โรคระบบทางเดินอาหาร หรือการติดเชื้อจากบาดแผลได้
การทำความสะอาดบาดแผล ควรล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่ ทำความสะอาดสิ่งสกปรกออก และปิดแผลด้วยวัสดุสะอาด หากแผลมีอาการบวม แดง ร้อน ปวดมาก มีหนอง หรือมีไข้ ควรไปพบแพทย์หรือบุคลากรทางการแพทย์เพื่อประเมินการติดเชื้อและการรักษา นอกจากนี้ ยังต้องระวังสัตว์มีพิษ หรือสัตว์ที่อาจซ่อนตัวมากับน้ำท่วม เช่น งู ตะขาบ หรือแมลงต่าง ๆ จึงไม่ควรใช้มือเปล่าหยิบจับสิ่งของที่จมน้ำหรือบริเวณที่มองไม่เห็นพื้น
การใช้ยาในช่วงน้ำท่วม เป็นอีกเรื่องที่ มูลนิธิสภาเภสัชกรรม อยากเน้นย้ำ โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจ หรือโรคหอบหืด ควรเตรียมยาที่ใช้ประจำให้เพียงพอ และเก็บยาไว้ในบริเวณที่แห้ง พ้นจากน้ำและความร้อน หากต้องอพยพ ควรนำยาประจำตัวติดตัวไปด้วย พร้อมฉลากยา หรือข้อมูลชื่อยา ขนาดยา และวิธีใช้ เพื่อช่วยให้บุคลากรทางการแพทย์สามารถให้การดูแลได้อย่างถูกต้อง
หากยาสัมผัสน้ำท่วม เปียกชื้น หรือบรรจุภัณฑ์เสียหาย ไม่ควรนำมารับประทาน เพราะยาอาจปนเปื้อนหรือเสื่อมสภาพได้ ควรนำยาและบรรจุภัณฑ์ไปปรึกษาเภสัชกรเพื่อพิจารณาว่ายังสามารถใช้ได้หรือควรเปลี่ยนใหม่ โดยเฉพาะยาที่มีความไวต่อความชื้น
ขอฝากหลักสำคัญในช่วงน้ำท่วมว่า “ป้องกันการสัมผัสน้ำ ดูแลอาหารและน้ำดื่ม เก็บยาให้ถูกต้อง และใช้ยาอย่างเหมาะสม” การเตรียมตัวที่ดีและการได้รับคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์ จะช่วยลดความเสี่ยงต่อการเจ็บป่วยและช่วยให้ผู้ที่มีโรคประจำตัวสามารถใช้ยาได้อย่างต่อเนื่องและปลอดภัย
โรคที่มักมาพร้อมกับน้ำท่วม ได้แก่ (1) โรคระบบทางเดินหายใจ มีไข้หวัด ไข้หวัดใหญ่ และโควิด-19 (2) โรคระบบทางเดินอาหาร เช่น อุจจาระร่วง อาหารเป็นพิษ (3) โรคฉี่หนู (4) โรคน้ำกัดเท้าจากเชื้อรา และแผลติดเชื้อ (5) ไข้เลือดออก (6) ถูกสัตว์มีพิษกัดต่อย (7) อุบัติเหตุจากไฟดูด จมน้ำ เหยียบของมีคมเป็นบาดทะยัก เป็นต้น
