กรมอนามัย-มหาวิทยาลัยนเรศวร เร่งการขยายการคัดกรองภาวะช่องปากเปราะบางทั่วประเทศ
กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข เผยผลการศึกษาวิจัยการสำรวจสถานการณ์ภาวะช่องปากเปราะบางของผู้สูงอายุไทย พบผู้สูงอายุที่มีอายุระหว่าง 60-85 ปี มีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะช่องปากเปราะบาง สูงถึงร้อยละ 63.5 กรมอนามัยเร่งขยายการคัดกรองภาวะช่องปากเปราะบางในแอปพลิเคชัน “รักยิ้ม” และดำเนินงานตามแนวทางการป้องกันภาวะช่องปากเปราะบางพร้อมกันทั่วประเทศ เพื่อป้องกันการสูญเสียการทำงานของช่องปากอย่างถาวร และเพิ่มคุณภาพชีวิตของผู้สูงวัย
เมื่อวันที่ 5 มีนาคม 2569 ดร.นายแพทย์ปองพล วรปาณิ รองอธิบดีกรมอนามัย เปิดเผยภายหลังเป็นประธานเปิดการประชุมเชิงปฏิบัติการถ่ายทอดเทคโนโลยีระบบคัดกรองภาวะช่องปากเปราะบาง และการทำหน้าที่ของช่องปากน้อยลง ณ โรงแรมอมารี ดอนเมือง แอร์พอร์ต กรุงเทพมหานคร ว่า กรมอนามัย ได้ร่วมกับคณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร พัฒนาเครื่องมือคัดกรองภาวะ “ช่องปากเปราะบาง” ฉบับภาษาไทย (Oral Frailty 5 Items: OF-5) เพื่อใช้คัดกรองความเสี่ยงของการเกิดภาวะช่องปากเปราะบางของผู้สูงอายุประเทศไทย โดยได้รับการสนับสนุนจากกองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.) ปีงบประมาณ 2568 ของสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) การศึกษาวิจัยดังกล่าวได้ดำเนินการในพื้นที่ 4 ภาคของประเทศ รวม 9 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดลำพูน พิษณุโลก นครพนม ศรีสะเกษ ปทุมธานี ฉะเชิงเทรา กระบี่ ตรัง และกรุงเทพมหานคร โดยมีกลุ่มตัวอย่างอายุ 60-85 ปี จำนวน 507 คน ผลการศึกษาพบว่า ผู้สูงอายุไทยมีภาวะช่องปากเปราะบางสูงถึงร้อยละ 63.5 ซึ่งสูงกว่าประเทศญี่ปุ่นถึง 3 เท่า สะท้อนให้เห็นว่าปัญหาสุขภาพช่องปากในผู้สูงอายุเป็นประเด็นสำคัญที่ต้องเร่งดำเนินการ โดยทันตบุคลากรและบุคลากรสาธารณสุขจำเป็นต้องร่วมกันคัดกรองภาวะดังกล่าวตั้งแต่ระยะเริ่มต้น พร้อมนำแนวทางป้องกันภาวะช่องปากเปราะบางมาใช้ในการดำเนินงานด้านทันตสาธารณสุขและเพิ่มการจัดบริการทันตกรรมมากขึ้น เพื่อช่วยชะลอการเสื่อมของการทำหน้าที่ในช่องปาก และป้องกันการสูญเสียการทำงานของช่องปากอย่างถาวร
ทันตแพทย์ดำรง ธำรงเลาหะพันธุ์ ผู้อำนวยการสำนักทันตสาธารณสุข กล่าวว่า ปัจจุบันประเทศไทยมีผู้สูงอายุประมาณ 14 ล้านคน คิดเป็นร้อยละ 21.8 ของประชากรทั้งหมด และมีแนวโน้มก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยระดับสุดยอดภายในอีก 10 ปีข้างหน้า ขณะเดียวกัน ผลการสำรวจสภาวะทันตสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 9 พบว่า ผู้สูงอายุไทยอายุ 60-74 ปี มีฟันถาวรเฉลี่ยในช่องปาก 19.6 ซี่ต่อคน โดยมีผู้ที่มีฟันใช้งานได้อย่างน้อย 20 ซี่ ร้อยละ 60.9 และมีการสูญเสียฟันทั้งปากร้อยละ 6.2 นอกจากนี้ ยังพบความชุกของโรคปริทันต์อักเสบในพื้นที่ชนบทสูงถึงร้อยละ 52.1 ซึ่งภาวะดังกล่าวโดยเฉพาะการมีฟันใช้งานน้อยกว่า 20 ซี่ สัมพันธ์กับการเกิดภาวะช่องปากเปราะบางและการทำหน้าที่ของช่องปากที่ลดลง ซึ่งอาจนำไปสู่การสูญเสียการทำหน้าที่ของช่องปากอย่างถาวร และส่งผลต่อสุขภาพร่างกายโดยรวม หากไม่ได้รับการป้องกันและดูแลอย่างเหมาะสม
“ทั้งนี้ กรมอนามัย โดยสำนักทันตสาธารณสุข ได้จัดการประชุมถ่ายทอดเทคโนโลยีระบบคัดกรองภาวะช่องปากเปราะบางและการทำหน้าที่ของช่องปากน้อยลง โดยได้รับความร่วมมือในการสนับสนุนองค์ความรู้ด้านวิชาการและการถ่ายทอดเทคโนโลยีทั้งจากหน่วยงานภาครัฐ และภาคเอกชน อาทิ กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม มูลนิธิทันตนวัตกรรมในพระบรมราชูปถัมภ์ คณะทำงานด้านอาหารดัดแปลงเนื้อสัมผัส (IDDSI) บริษัท ฮาคุโซ เมดิคอล เอเชีย จำกัด และบริษัท ไลอ้อน (ประเทศไทย) จำกัด ซึ่งความร่วมมือดังกล่าวมีเป้าหมายเพื่อพัฒนาศักยภาพทันตบุคลากร บุคลากรสาธารณสุข เพื่อเพิ่มการคัดกรองและดำเนินงานทันตสาธารณสุขในการป้องกันภาวะช่องปากเปราะบางให้ครอบคลุมทุกพื้นที่ทั่วประเทศ ในการเตรียมความพร้อมในการรองรับสังคมผู้สูงอายุ และยกระดับคุณภาพชีวิตที่ยั่งยืนของผู้สูงอายุตามคำประกาศกรุงเทพฯ 2024 ที่ว่า สุขภาวะที่สมบูรณ์ไม่อาจเกิดขึ้นได้ หากปราศจากสุขภาวะทางช่องปาก: No Health Without Oral Health” ผู้อำนวยการสำนักทันตสาธารณสุข กล่าว
