จากรายงานล่าสุดของกรมการแพทย์ (18 ธ.ค. 2568) พบเคสผู้ป่วยในไทยที่ติดเชื้อจากตัวอ่อนแมลง Botfly ฝังใต้ผิวหนัง แม้แมลงชนิดนี้จะไม่มีการแพร่กระจายในไทยโดยธรรมชาติ แต่กลุ่มเสี่ยงสำคัญคือผู้ที่เพิ่งเดินทางกลับจากต่างประเทศ
โรค Myiasis คืออะไร?
โรค Myiasis (ไมแอสซิส) ในกรณีนี้เกิดจากตัวอ่อนของ แมลงวัน Botfly (หรือที่ไทยเรียกว่า แมลงวันคอคอด หรือ แมลงวันตัวพยาธิผิวหนัง) ซึ่งเป็นแมลงในวงศ์ Oestridae การเกิดโรค คือ ตัวอ่อนจะเข้าไปอาศัยอยู่ใต้ผิวหนังของมนุษย์เพื่อดูดกินของเหลวในเนื้อเยื่อเป็นอาหาร โดยตัวอ่อนมีลักษณะเด่นคือ ลำตัวอวบสีขาวหรือชมพู มีลายจุดดำตามข้อปล้อง มีหนามหรือขอเกี่ยวรอบตัวเพื่อยึดเกาะ และมีส่วนหัวที่แข็งแรงสำหรับเจาะผิวหนัง
ติดเชื้อได้อย่างไร? (วงจรชีวิตที่แยบยล)
แมลงวัน Botfly มีวิธีการ “ส่งต่อลูกหลาน” ที่ซับซ้อนมาก โดยตัวแม่แมลงวันจะไปวางไข่ไว้บนแมลงตัวกลาง เช่น ยุง หรือ เห็บ เมื่อยุงหรือเห็บตัวนั้นมาเกาะกินเลือดมนุษย์ ความร้อนจากร่างกายคน จะกระตุ้นให้ไข่ฟักเป็นตัวอ่อนทันที จากนั้นตัวอ่อนจะไชเข้าสู่ผิวหนังผ่านทางรูที่ยุงกัดหรือรูขุมขน โดยที่เจ้าของร่างมักไม่รู้ตัวเลย
5 สัญญาณเตือนว่ามี “แขกไม่ได้รับเชิญ” ใต้ผิวหนัง
หากคุณเพิ่งกลับจากพื้นที่เสี่ยง เช่น อเมริกาใต้, เม็กซิโก, เปรู หรือบราซิล ให้สังเกตอาการดังนี้
- ตุ่มนูนคล้ายฝี มีตุ่มแดงขึ้นคล้ายหัวสิวหรือฝีที่ไม่ยอมหาย
- รูเปิดเล็กๆ (Breathing Hole) มีรูขนาดเล็กอยู่ตรงกลางตุ่ม เพื่อให้ตัวอ่อนใช้หายใจ
- ความรู้สึกดิ้น รู้สึกเหมือนมีอะไรขยับหรือคลานอยู่ใต้ผิวหนังเป็นระยะ
- อาการเจ็บปวด ปวด เสียว หรือคันอย่างรุนแรงบริเวณตุ่ม
- มีของเหลวซึม อาจมีน้ำเหลืองหรือเลือดซึมออกมาจากรูแผล
วิธีป้องกันสำหรับนักเดินทาง
หากต้องเดินทางไปยังประเทศแถบละตินอเมริกาหรือพื้นที่เขตร้อนที่มีแมลงชุกชุม
- ใช้สารกันยุง ทาโลชั่นกันยุงสม่ำเสมอเพื่อป้องกันแมลงตัวกลาง
- แต่งกายมิดชิด สวมเสื้อแขนยาว กางเกงขายาว และถุงเท้า
- สำรวจร่างกาย ตรวจเช็คผิวหนังอย่างละเอียดหลังเดินป่าหรือทำกิจกรรมกลางแจ้ง
- สังเกตแผล หากมีตุ่มประหลาดที่ปวดและรู้สึกขยับได้ ให้รีบพบแพทย์ผิวหนังหรือศัลยแพทย์ ทันที
..เมื่อสังเกตว่าอาจมีอาการของโรค ย้ำ! ห้ามบีบหรือดึงออกเอง เพราะหากตัวอ่อนแตกขณะดึง จะทำให้เกิดการอักเสบรุนแรงและติดเชื้อลุกลาม ให้รีบปรึกษาแพทย์เพื่อทำการรักษา อย่างไรก็ตาม โรคนี้ไม่รุนแรงถึงขั้นเสียชีวิต หากนำตัวอ่อนออกได้ครบถ้วน แผลจะหายได้ดีและมักไม่ทิ้งรอยแผลเป็น
