หิวน้ำบ่อย ปัสสาวะถี่ เหนื่อยง่าย น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ อาการเหล่านี้อาจดูเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่บางครั้งอาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคเบาหวาน ซึ่งเป็นโรคเรื้อรังที่พบได้ในคนทุกวัย และหลายคนอาจเป็นโรคโดยไม่รู้ตัว
เนื่องในวันที่ 14 พฤศจิกายนของทุกปี ซึ่งเป็น วันเบาหวานโลก (World Diabetes Day) จึงเป็นโอกาสสำคัญในการชวนทุกคนกลับมาสังเกตสุขภาพของตัวเอง เพราะการรู้ทันความเสี่ยงและปรับพฤติกรรมตั้งแต่วันนี้ อาจช่วยป้องกันหรือชะลอการเกิดโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ได้
เบาหวานคืออะไร ทำไมต้องระวัง?
โรคเบาหวานเกิดจากภาวะที่ร่างกายมีระดับน้ำตาลในเลือดสูงกว่าปกติ เนื่องจากผลิตฮอร์โมนอินซูลินไม่เพียงพอ หรือร่างกายตอบสนองต่ออินซูลินได้ไม่ดี ทำให้น้ำตาลสะสมอยู่ในกระแสเลือด หากควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้เป็นเวลานาน อาจส่งผลเสียต่อหลอดเลือด หัวใจ ไต ดวงตา และเส้นประสาท เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ โรคไตเรื้อรัง การสูญเสียการมองเห็น และแผลที่เท้าซึ่งรักษายาก
เช็ก 7 สัญญาณเตือนเบาหวาน
อาการที่ควรสังเกต ได้แก่
- ปัสสาวะบ่อยผิดปกติ โดยเฉพาะตอนกลางคืน
- กระหายน้ำบ่อย ดื่มน้ำมากกว่าปกติ
- หิวบ่อย แม้รับประทานอาหารตามปกติ
- น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ ทั้งที่ไม่ได้ตั้งใจลดน้ำหนัก
- อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย รู้สึกไม่มีแรง
- มองเห็นภาพพร่ามัว หรือการมองเห็นเปลี่ยนไป
- แผลหายช้า หรือมีอาการชาตามมือและเท้า
อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จำนวนหนึ่งอาจไม่มีอาการชัดเจนในระยะแรก จึงไม่ควรรอให้มีอาการก่อนตรวจสุขภาพ โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยง
5 พฤติกรรมที่ควรปรับ เพื่อลดความเสี่ยงเบาหวาน
1. ลดเครื่องดื่มหวานและอาหารน้ำตาลสูง
ลดน้ำอัดลม ชานม กาแฟปรุงหวาน ขนมหวาน และเครื่องดื่มที่เติมน้ำตาล เลือกดื่มน้ำเปล่าเป็นหลัก และอ่านฉลากโภชนาการก่อนซื้อ
2. ไม่กินแป้งขัดสีมากเกินไป
ควบคุมปริมาณข้าว เส้น และขนมปังขาว เลือกธัญพืชไม่ขัดสี เพิ่มผัก และรับประทานอาหารให้หลากหลาย ไม่จำเป็นต้องงดแป้งทั้งหมด
3. ลดพฤติกรรมนั่งนาน ไม่ค่อยเคลื่อนไหว
ลุกเดินหรือเปลี่ยนอิริยาบถระหว่างวัน และออกกำลังกายระดับปานกลาง เช่น เดินเร็ว ปั่นจักรยาน หรือว่ายน้ำ รวมอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์
4. ดูแลน้ำหนักและรอบเอว
ภาวะน้ำหนักเกินและไขมันสะสมบริเวณหน้าท้องสัมพันธ์กับความเสี่ยงเบาหวานชนิดที่ 2 การควบคุมน้ำหนักอย่างเหมาะสมจึงช่วยลดความเสี่ยงได้
5. เลิกสูบบุหรี่และพักผ่อนให้เพียงพอ
การสูบบุหรี่เพิ่มความเสี่ยงต่อเบาหวานชนิดที่ 2 ขณะที่การนอนหลับไม่เพียงพออย่างต่อเนื่องอาจส่งผลต่อการควบคุมระดับน้ำตาลและสุขภาพโดยรวม
ใครบ้างควรตรวจคัดกรองเบาหวาน?
ผู้ที่มีน้ำหนักเกินหรืออ้วน มีคนในครอบครัวเป็นเบาหวาน มีความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดผิดปกติ เคยเป็นเบาหวานขณะตั้งครรภ์ หรือมีพฤติกรรมเนือยนิ่ง ควรปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์เรื่องการตรวจคัดกรอง
การตรวจระดับน้ำตาลในเลือดขณะอดอาหาร (FPG) และการตรวจน้ำตาลสะสม (HbA1c) เป็นวิธีที่แพทย์ใช้ประเมินภาวะเบาหวาน โดยความถี่ในการตรวจขึ้นอยู่กับอายุและปัจจัยเสี่ยงของแต่ละคน
..อย่ารอให้ป่วยก่อนเริ่มดูแลตัวเอง ลดความเสี่ยงด้วยการปรับพฤติกรรม ทั้งการกินอาหารอย่างเหมาะสม ออกกำลังกาย ควบคุมน้ำหนัก และตรวจสุขภาพตามความเสี่ยง
